Zbehtësi
Zonjës Delphine de Girandin

Kur mbi ballin tënd të bukur qeshte vashëria,
E përskuqej mbi buzët e tua nga zjarri,
Kur faqja e lulëzuar kremtonte rritjen tënde,
Kur jeta e dashuria të dukeshin veç një lojë:

Kur dukej që shtati i zhdërvjellët ende rritej
E Muza mbinte në vështrimet tua të kaltra;
Kur krahët e bukur shtypnin kapsen e verdhë të zhveshur
Në pyllin bjond të flokëve gjithë ar të kulluar;

Kur qeshjet fëminore të dridheshin mbi kraharor
E gufmonin gjirin tënd pa e trazuar zemrën,
Delfinë, ti nuk ishe në atë kohë aq e bukur,
Sa në kohën e pamjes së trishtë të zbehtësisë tënde!

Bukuria Ideale

Ku është pra bukuria që ëndrron poeti?
Asnjë nga artet s’është interpretja e saj e denjë,
Atij do t’i pëlqente shpesh, i humbur nga ëndrra,
Të ngatërronte atë që Zoti veçoi për njeriun,
Do donte t’ia shtonte kuptimet pikturës.
Nëse muza shkërbente sipas dëshirës Natyrën,
Format, mendimi dhe zhurmat e hallakatura,
Do vinin të mblidheshin në prizmin e arteve,
Qëndra ku bukuritë e bashkuara të gjithësisë
Sjellin në zemër të gjitha harmonitë,
Gjëmimet e ngjyrat, nga toka e nga qiejt,
Veskun për veshin e veskun për sytë,
Zgjimin e zogjve, këngën virgjërore,
Perlën dhe rrezet e agut mëngjezor,
Zërin rënkues të psherëtimave të natës,
Renë e humbur përmbi lumin prijës,
Shkreptimën që bie nga qielli duke çarë hapsirën
Si një shpatë e Zotit që kalon e rikalon,
Britmat e udhëtarit të humbur në pyll,
Thirrjen e këmbanares që dëgjohej përvajshëm
Fjalë dashurie përzierë me erën mbi dallgë,
Dhe emocionin e thellë të dhimbjeve të qashtra.
Do dëgjoheshin bashkë, do kapeshin me një vështrim
Në avujt e veriut dobësia e krenaria,
Krenaria mizore e egër e heronjve të resë;
Dhe bukuritë bjonde që qajnë në shtërngatë;
Këngët e tyre do ngriheshin në rrafshinat e ajrit,
Shqyti hyjnor do gjëmonte nën hekur,
Harpa e psherëtimat e elegjive të mjegullta
Do mplekseshin me britmat e orgjive të përgjakshme,
Dhe himnet vajtuese të vajzave të fitimtarit
Me qeshjen e luftëtarit që ndjen zemrën t‘i shpohet.
Tragjedia e larë në lot do fliste lakuriq,
Njeriu do dëgjonte tingujt e një gjuhe të panjohur,
Më të bukur se zërat e Homerit e Miltonit,
Zotat do kuvendonin për fatkeqësitë e tokës.
Natën rrezja vetmitare e pyjeve
Duke u dridhur do zbriste në buzët e gjuetarit…

Fjalë që do na thonin zëulët me butësi
Çfarë është dashuria për njeriun në zemrën e hyjneshës.
Përpara altarit të ngashëryer prej një mrekullie të re,
Nën zjarrin e gjenisë të shpëtuar nga gërshëra
Mermeri fërgëllues do na thoshte nëse jeta
Eshtë një festë më e bukur kur na ftojnë aty
Në moshën që skuqet nga turpet e dashurisë,
Se në moshën që rënkon për të mos parë ditën;
Nëse për të arritur ekzistencën e flakën e saj
Më mirë të kesh që në lindje gjithë shpirtin e saj.
Por çfarë koncertesh të mëdha, çfarë fjalësh, çfarë ngjyrash
Të një bote të lëmuar do skicojnë dhimbjet
E mbi dallgën e përmbytjes do skalisin për ne
Madhështinë e fajtorit dhe të gjykatësit?
Në këtë vizatim të madhërishëm vërvitur mbi një mal
Mungojnë lëvizja, poteret, pafundësia;
Koncerti ku do ishte kjo skenë e derdhur
Do vajtonte formën dhe mendimin;
E nëse poezia provonte tablotë
Për të vazhduar kërdinë dhe lëvizjen e ujrave,
E vetme, pa ngjyrat, zërat melodiozë,
Ajo do kërkonte motrat e saj harmonike.
Zbrit pra, lirë trefishe, instrument i panjohur,
O ti! Që mes nesh s’ke ardhur akoma
E që duke u drobitur thërret gjeninë,
Pa ty asnjë bukuri, pa ty asnjë harmoni;
Muzikë, poezi, art i pastër i Rafaelit,
Ju do bëheni një Zot …, por në një altar të vetëm!
Kështu i flisja asaj…

Porti

Një çengel mbi rërë, një litar i brishtë
Të mbajnë në port e, megjithatë, vapor i bukur,
Dy herë vala duke ikur të le mbi argjilë,
E dy herë, i ndezur, ti pluskon më i shkathët
Sa herë që uji kthehet!

Si ty, njeriu më kot rend, fshihet e mërgon:
Jeta më shpesh e trazon atë në fund të portit,
E ngre, pastaj e ul, rebele a e bindur:
Sepse forca s’është asgjë, sepse s’ka asnjë strehë
Ndaj erës e ndaj fatit.

Jules de Rességuier

Katër vargje gazmore që bien nga pupla jote
Katër herë në ditë këndojnë këngën e tyre:
Vaktin e zogut që agimi e thërret
E vaktin ku çajniku pret shërbyesin,

Vaktin ku shkollari le mësimin,
Vaktin ku poeti dëgjon Filomelën.
Këto katër çaste, me një melodi të ëmbël,
Kujdesen të këndojnë katër vargjet e tu.

Por as zogu i kaltër, i strukur mes pemëve,
As banakier i përulur që lan një kristal,
As shkollari biond shtrirë mbi mermerë,
As ëndërrimtari i qetë, në ëndrrën e çrregullt,

S’do shikojnë të kalojë në kumbimin e katër vakteve,
Mbi shkallaret tona e në banesat tona,
Një mik të gëzuar të një kohe që e doja,
Një mik të dashur që s’do ta shohim kurrë!

Kushtuar MADAM DORVAL

Nëse emri im shpon natën e errët të shekujve,
Ky libër, i shkruar për ty, nën emrin tënd do jetojë...
Atë që koha tashmë lehtas murmurit,
Ndonjë, në të ardhmen, zë lartë do ta rilexojë.

Të tjerë sy i kanë derdhur lotët e tu - Një tjetër gojë
Thotë fjalë që kisha radhitur mbi buzët e tua,
E që drejt së ardhmes (kjo humbje na prek ne)
Do shkojnë nga zëri në zë më pak të qashtra e krejt ndryshe.

Ç'rëndësi ka! - Pas nesh kjo do jetë gjë shumë e keqe:
Burimi gufues është i bukur, e pastaj do lagë
Kallama, pyje të mëdhenj, një pellg, një shkretëtirë;

Kështu deri në det ku do mbarojë vrapim i tij,
I njëjti fat - Por gjithmonë në burim,
Emri yt i gdhendur mirë do lexohet mbi ujëra.

Kushtuar MADAME DORVAL

Për ty këngë dashurie, rrëfenja aventurash,
Tablo ngjyrash të gjalla,
Librat magjepsës, parfume, stoli,
Lodra fëmijësh e lule.
Për ty gjithçka që i qesh syve, që kënaq shpirtin,
Dhe të bën të dashurosh çastin e tanishëm;
Ti që i jep të gjithëve një jetë, një flakë,
Një emër krejt të ri e plot joshje;
Ty që iluzioni të frymëzon, të deh, të shkrumbos
Nga lumturia apo nga dëshpërimi;
Mbretëreshë pasionesh që di të jetosh dy herë,
Për veten ditën, për të tjerët mbrëmjen.
Vetmitare e menduar apo mrekulli tragjike,
Zemër e thjeshtë, shpirt tekanjoz,
Duke qarë çdo mëngjes me lotët që në darkë
I bëre të binin nga sytë tanë;
Nderoje nektarin e këngëve frymëzuese,
Larg vlugut të pangopur e fatal,
Jetoje artin hyjnor e poezinë
Si një feniks brenda një kristali.

Vdekja e ujkut

Vraponin retë mbi hënën e përflakur

Si mbi zjarrin bubulak duket tymi tek shket,

Pyjet e zinj deri në horizont.

Ecnim, pa folur, në lëndinën e njomë,

Në shqopën e dendur e gjineshtrat shtatlarta,

Kur, nën bredhat si ato të Landeve,

Pikasëm thonj të mëdhej shënjuar

Nga ujqit udhëtar që i'u ishim qepur pas.

Ngrehëm veshët, duke mbajtur fort frymën,

E hapin pezull. – As pylli as rrafshina

S'pipëtinin n'ajër; veç

Erëtreguesi me pikëllim sokëllet në kupë të qiellit;

Se era, shumë lart përmbi dhera,

Nuk fshikte me këmbët veç rrathët vetmitarë,

E shelgjet nga poshtë, pranë shkëmbinjve të pjerrët,

Mbi bërryla ngjanin të shtrirë e të përgjumur.

Pra asgjë s'fërshëllinte, kur, duke ulur kokën,

Më i vjetri i gjahtarëve që kish nisur të kërkonte

Shikoi rërën duke u shtrirë; pas pak,

Ai, që kurrë s'ishte parë të gabojë,

Shpalli zëulët se shenjat e mëparshme

Tregonin hapat e thonjtë e fuqishëm

Të dy ujqërve të mëdhej e dy këlyshve të tyre.

Të gjithë bëmë gati atëherë thikat tona,

E, duke fshehur pushkët e vetëtitjet e bardha,

Ecnim ngadalë duke hapur degët,

Tre ndaluan, unë, tek kërkoja çfarë shihnin,

Papritmas dalloj dy sy që flakëronin,

E më tutje shikoj katër forma të zbehta

Që vallëzonin nën hënën mes shqopave,

Siç bëjnë çdo ditë, gjithë shamatë, nën sytë tanë,

Langojtë e gëzuar, kur i zoti kthehet.

Forma e tyre qe e njëjtë dhe vallja e njëjtë;

Por fëmijët e ujkut luanin në heshtje,

E dinin mirë se aty pranë, gjysëmfjetur,

Shlodhej mbi muret njeriu, armiku i tyre.

Babai qe në këmbë, e më larg, pas pemës,

Ulkonja shplodhej si ajo prej mermeri

E adhuruar nga Romakët, me ijet leshtore

Që mbështillnin gjysmë-zotat Remin e Romulin.

Ujku vjen e rri, dy këmbët drejt,

Nga thonjtë grremçak të ngulur në rërë.

U ndje i humbur, ngaqë ishte i habitur,

Shtrofulla e rrënuar, gjithë rrugët e zëna;

Atëherë kapi, në gojën e tij përvëluese,

Grykën gulçuese të qenit më trim,

E nuk i liroi nofullat e hekurta,

Megjithë të shtënat që mishin i'a përshkonin,

E thikat e mprehta që, si darë,

Kryqëzoheshin tek i hynin në barkun e gjërë,

Deri në çastin e fundit kur qeni i mbytur,

Kohë i vdekur para tij, mbi këmbët i'u rrokullis.

Atëherë ujku e la e na vështron.

Thikat gjer në rrëzë i rrinin në ijë,

E gozhdonin në lëndinën larë në gjak;

Pushkët e qarkonin në hënën kobzezë.

Na vështron akoma, pastaj rishtrihet,

Veç lëpin gjakun që i përhapej mbi gojë,

E pa begenisur të dijë si humbi,

Mbyll prapë sytë e mëdhenj vdes pa nxjerrë një britmë.

ll

Mbi pushkën pa barut mbështeta balin tim,

E nisa të mendoj, por s'munda të vendos

Për të ndjekur Ujkonjën me fëmijët, të cilët, të tre,

Kishin dashur ta pritnin, e, siç mu duk mua,

Pa dy këlyshët, e bukura, e murrëta vejushë,

S'e kish lënë atë vetëm ta pësonte gjëmën;

Por detyra e sajë qe ato t'i shpëtonte,

Që të mund t'u mësonte të duronin urinë,

E mos të hynin kurrë në paktet e qyteteve

Që njeriu lidhte me kafshët servile

Që dëbonin në sytë e tij, për të pasur fjetjen,

Zotëruesit e parë të pyllit e të shkëmbit.

lll

Mjerisht! kam menduar, me gjithë këtë emër të madh, të Njerëzve,

Se më vjen turp për ne, kaq debilë që jemi!

Si duhet ta lësh jetën gjithë të këqijat e saj,

Këtë e dini ju, kafshë të madhërishme!

Të kuptosh çfarë ishe e çfarë le mbi tokë,

Veç heshtja është e madhe; pjesa tjetër është dobësi.

-Ah! të kuptova mirë; rrugëtar i egër,

Vështrimi yt i fundit m'u fut gjer në zemër!

Thoshte: «Në mundsh, bëj që shpirti yt të arrijë,

Fort duke u mbajtur shqyrtues e i matur,

Gjer në atë majë të krenarisë stoike

Ku, pse i lindur në pyje, unë jam ngjitur së pari.

Të rënkosh, të qash, të lutesh, është njësoj paburrëri.

Bëj me vrull detyrën tënde të gjatë e të rëndë

Në rrugën ku teka e fatit ta ka caktuar,

Pastaj, më pas, si unë, të durosh e të vdesësh pa folur.